Advies Nader Locatie-onderzoek voor Windmolens – Pondera april 2025
Van : Energiecoöperatie WaReWint, juni 2025
1. Inleiding
De energiecoöperatie WaReWint is opgericht om windmolens in Wageningen te realiseren. We doen dit omdat we de gemeente willen helpen windmolens te ontwikkelen. De beleidslijn Wageningen Klimaatneutraal is duidelijk: zonder windmolens kan Wageningen niet klimaatneutraal worden.
Als de regio FoodValley haar aanbod duurzame energie voor 2030 wil waarmaken zijn windmolens, ook in Wageningen noodzakelijk. Daarnaast geldt dat Wageningen vanuit de RES 1.0 drie mogelijke zoekgebieden heeft gekregen, die in het Pondera rapport zijn meegenomen.
Daarbij is van belang dat windmolens onderdeel zijn van een groter geheel: een energiegemeenschap. Hierin wordt door een gemeenschap van burgers en bedrijven lokaal duurzame energie opgewekt en lokaal verdeeld en ingezet. Windmolens zijn een noodzakelijk onderdeel van dit ensemble. Dan wordt er ook in het donker en in de winter energie opgewekt.
Verder dragen windmolens bij aan een betere balans op het overbelast stroomnet. De doelstelling van onze energiecoöperatie is windmolens te realiseren die in eigendom zijn van de lokale gemeenschap, de inwoners van Wageningen en omliggende gemeenten. De winst blijft dan in de gemeente en bij de inwoners die erin geïnvesteerd hebben en verdwijnt niet in de zakken van projectontwikkelaars. Bovendien hebben de deelnemers (leden en investeerders) inspraak in de keuzen die gemaakt worden bij de inzet van de winst uit fondsen en bij de gebiedsontwikkeling.
Omdat WaReWint een nieuwe Wageningse energiecoöperatie is, hebben we voor de technische ontwikkeling aansluiting gezocht bij de landelijke energiecoöperatie De Windvogel. Dit is een burgercoöperatie, die al op meerdere plekken in Nederland windmolens heeft ontwikkeld. Haar inzet vergt minimaal 20% van de investering, mede om de investeringsrisico’s, die zij neemt, te dekken.
In dit advies geven wij aan waarom de locatie die we gekozen hebben voor windmolens uiteindelijk de beste locatie is. We vragen het college van B&W dit advies te bestuderen en de raad een voorstel te doen voor de locatiekeuze.
2. Beleidsmatige beperkingen
Het advies houdt niet alleen rekening met de wettelijke normen, maar kijkt ook naar de beleidslijn van de provincies Utrecht en Gelderland, zoals het coalitieakkoord, het beleid voor stiltegebieden, windmolens in Natura 2000- en NNN-gebied, de restricties rondom de Veluwe vanwege de Wespendief en de RES locaties. Ook is van belang of de windmolenlocatie financieel-economisch haalbaar is.
De provincies Gelderland en Utrecht hebben geheel verschillende beleidslijnen voor duurzame energie. In Utrecht heeft duurzame energie prioriteit en zijn 36 locaties voor windmolens aangewezen als kansrijk. Een ervan is de locatie tussen Wageningen en Rhenen waar onze energiecoöperatie voor gekozen heeft.
Gelderland daarentegen wijst windmolens in feite af in het Coalitieakkoord 2022- 2026. Alleen de locaties die in de RES 1.0 als zoekgebied zijn aangewezen worden in behandeling genomen. De overige vallen af.
Stiltegebied en Natura 2000
De kans daarbij is klein dat de restricties voor windmolens in stiltegebieden of Natura 2000 gebieden worden weggenomen. De geluidseisen in stiltegbieden zijn dermate streng dat windmolens daar technisch niet mogelijk zijn. Windmolens in Natura 2000 zijn wettelijk mogelijk, maar er gelden ook hier restricties en stilstandeisen ivm de natuurwaarden. Ook Utrecht wijst windmolens in Natura 2000 en NNN gebieden af.
Wespendief
Voor de Veluwe gelden beperkingen ter behoud van de Wespendief. Binnen de Veluwe en een kilometer rondom zijn windmolens niet mogelijk. Een nieuwe Coalitie zal deze beperking niet opheffen. In een zone van 1 – 8 km rondom de Veluwe geldt nu nog een stilstandsgebod voor 2 of 3 maanden, de broedperiode van Wespendieven in Nederland. Deze beperking leidt tot een niet haalbare businesscase. We verwachten echter dat het lopend onderzoek naar de Wespendief zal laten zien dat windmolens met een detectiesysteem voor Wespendieven geen stilstandsgebod meer nodig hebben. In 2027 is hier over voldoende helderheid. De SDE gaat detectiesystemen vergoeden, is al aangekondigd.
Tenslotte is de financieel-economische haalbaarheid ook van belang. In het algemeen geldt dat windmolens met een streven naar minimaal 50 % lokaal eigendom een locatie nodig hebben met minimaal 3 windmolens. Wageningen heeft daarbij nog aanvullende eisen gesteld voor afroming van de winst met een euro per MW voor een landschaps- en omgevingsfonds (elders is €0,50 gebruikelijk). Dan zijn waarschijnlijk 4 windmolens nodig om alle kosten te dekken.
3. Zoekgebieden en conclusie
Alhoewel alle onderzochte zoekgebieden beperkingen kennen, valt er geen af vanwege wettelijke normen.
Als we naar stiltegebied en Natura 2000 kijken, vallen de locaties 1. Uiterwaarden 3. Binnenveld noord 5. Blauwe Kamer 7. Wageningse Berg en 8. Wageningse Bos noord al af. Ook de locatie 6. Binnenveldse Hooilanden (kern Binnenveld) valt om deze reden af. Locatie 4. Bennekoms Veld valt af omdat daar maar 1 windmolen mogelijk zou zijn. In de RES 1.0 zijn locaties 1, 2 en 4 aangewezen.
Blijft over locatie 2 Binnenveld zuid, een van de RES zoekgebieden, met twee windmolens in het Wageningse deel. Deze locatie ligt niet in, maar tegen het Rhenense stiltegebied aan. Het heeft mogelijk invloed op het stiltegebied. Verder is het een nadeel dat er veel boerderijen en woningen staan en ook dat niet alle grondeigenaren mee willen doen. Als ook Rhenen meedoet is een driehoeksopstelling mogelijk, of anders worden het twee molens. Wanneer Rhenen meedoet, is de locatie economisch beter haalbaar. Het lopend natuuronderzoek zal uiteindelijk bepalen of deze locatie haalbaar is.
